Lời lành cho nhau

Lời lành cho nhau


“Nếu đứa trẻ lớn lên với sự chỉ trích, nó sẽ học lên án người
Nếu đứa trẻ lớn lên với hận thù, nó sẽ học đánh nhau
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự chọc ghẹo, nó sẽ nhút nhát
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự mất mặt, nó sẽ mặc cảm tự ti
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự khoan dung, nó sẽ học biết kiên nhẫn
Nếu đứa trẻ lớn lên với lời khích lệ, nó sẽ học biết tự tin
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự khen tặng, nó sẽ học sống biết ơn
Nếu đứa trẻ lớn lên với thưởng phạt phân minh, nó sẽ học biết công chính
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự an tâm, nó sẽ học có đức tin
Nếu đứa trẻ lớn lên với nụ cười hài lòng của cha mẹ, nó sẽ biết thích chính mình
Nếu đứa trẻ lớn lên với sự chấp nhận và tình thân, nó sẽ tìm được tình yêu trên đời.”[1]”

Ai cũng dễ thấy lời nói trong gia đình, giữa cha mẹ và con cái, giữa vợ chồng, giữa những người nhà với nhau ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc của chúng ta.

Thánh Kinh dạy:

Lời lành giống như tàng ong,
Ngon ngọt cho tâm hồn, và khỏe mạnh cho xương cốt.”

Làm sao có được lời lành cho nhau?

Trong bài hôm nay, chúng ta để ý đến ba điều căn bản Thánh Kinh khuyên: chúng ta cần nói đúng lúc, nói đúng lời và nói đúng luật. Những kỳ tới chúng ta sẽ để ý lời nói là dấu hiệu để biết mình và là chất liệu để sửa mình.

1. Nói đúng lúc
Lời khéo đáp khiến lòng vui vẻ,
Lời hợp thời quý giá biết bao!”
(Châm Ngôn 15:23)

Đôi khi chúng ta nghĩ rằng người chân thật là thấy đâu nói đó. Nhưng trong thực tế việc thấy đâu nói đó không đem đến kết quả tốt nhất. Dầu điều chúng ta nói rất tốt nhưng không đúng lúc thì người nghe cũng không tiếp nhận được. Thời điểm thường gây tranh cãi nhất trong ngày trong các gia đình là lúc người nhà vừa mới đi làm mệt trở về. Những lúc người nhà đang buồn bực hay đang vội vàng, căng thẳng cũng không phải là lúc tốt nhất để góp ý nhau.

Có thể bạn ở nhà, suy nghĩ tới lui về một vấn đề cả ngày trong lúc người nhà mình đi làm. Họ thì đang lo nghĩ những chuyện khác, những khó khăn khác. Họ vừa bước vào nhà thì bạn bảo: “Ngồi xuống giải quyết vấn đề này trước đã!” Mới nghe như vậy là người nhà chúng ta muốn bước ra khỏi nhà ngay! Vì vậy, chúng ta cần chọn thời điểm thích hợp để nói những gì cần nói.

Khi có việc cần, bạn nên hẹn một thời điểm thích hợp trong ngày hay trong tuần để trình bày cho nhau. Người nói và người nghe cần có trạng thái thư giãn, bình tĩnh để có thể suy nghĩ và giải quyết vấn đề tốt hơn. Thói quen tốt cần có là dành ít thì giờ tâm sự với nhau hằng ngày sẽ giúp giảm đi nhiều căng thẳng không cần thiết khi có việc quan trọng cần nói.


2. Nói đúng lời

Thánh kinh nhận định:
Lời khinh suất đâm chém như gươm bén,Lưỡi khôn ngoan chữa trị giống thuốc hay.

Thấy nhà dơ chúng ta có thể ‘tả chân’: “Nhà gì như cái chuồng heo!”
Thấy con làm toán chậm, chúng ta bảo: “Sao mà ngu thế!”

Chúng ta có thể biện hộ rằng “tôi là người thấy sao nói vậy” nhưng trong thâm tâm chúng ta cũng biết rằng đó không phải là những lời tốt nhất. Thường đó là những lời chúng ta bị nghe khi nhỏ và rồi quen miệng nói ra. Bạn có nhớ những lời mình hay buột miệng thốt ra là gì không? Nếu đó là những lời ‘chém như gươm bén,’ mỗi lần nói gây rỉ máu cho người nghe một chút thì bạn hãy tìm lời khác để khích lệ người nghe. Chúng ta vẫn biết là lời nói tích cực thường đem lại kết quả tốt hơn là tiêu cực. Cuộc sống chúng ta sẽ tốt hơn rất nhiều nếu có nhiều lời nói tích cực và khen ngợi.
Có nhà tâm lý đã khuyên nên khen vài điều rồi góp ý một điều thôi.

Và trong vài trường hợp, nếu thấy điều mình sắp nói không đem lại kết quả tốt hơn, thì tạm thời khoan nói.

Một trong những cách giúp ích là chúng ta mở đầu bằng cách đặt câu hỏi: “Em nghĩ sao về chuyện này?” “Anh nghĩ sao về chuyện này?”


3. Nói đúng luật

Thánh kinh khuyên: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em; nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến.”

Để ích lợi cho người nghe, chúng ta cần để ý đến nhu cầu của người nghe trước. Khi bạn quan tâm đến việc người nhà đang lo nghĩ gì, đang cần gì, đang buồn về gì thì người nhà sẽ dễ nghe bạn hơn.

Luật thứ nhì là lắng nghe trước. Có khi nóng lòng muốn nói ý của mình quá, chúng ta không kịp nghe và hiểu ý người kia.
Nhiều cuộc cãi lộn bắt đầu từ chuyện không kịp nghe đầu kia mà quá vội nói.
Kinh thánh không dạy chúng ta phải phán đoán cho gấp nhưng dạy chúng ta phải nghe cẩn thận hơn:

“Hỡi anh em yêu dấu, anh em biết điều đó, người nào cũng phải mau nghe, chậm nói, chậm giận.”

Để khi nghe:
“- Ngày mai anh sẽ ráng về sớm.”
“- Là về mấy giờ vậy anh?”
Chúng ta cần biết là 1 giờ trưa hay 6 giờ chiều hay hay 9 giờ tối, để tránh hiểu lầm và buồn giận không cần thiết.


Luật thứ ba là sau khi nói chuyện thì hãy kết thúc bằng một lời lành để khích lệ tinh thần.
“Sự buồn rầu ở nơi lòng người làm cho nao sờn;
Nhưng một lời lành khiến lòng vui vẻ.”
(Châm Ngôn 12:25)
Ngoài ra, dù có giận, có khác ý thì cũng tìm cách nói trong sự tôn trọng nhau.

Giữ những luật nhỏ này có vẻ phiền toái nhưng giúp chúng ta tránh được nhiều “tai nạn”, đặc biệt là trong những chuyện căng thẳng trong gia đình.
Giữ những nguyên tắc này của lời Chúa là mở cửa cho ơn Chúa tràn vào không khí của gia đình, đem lại sự hòa hiệp và nhiều ổn thỏa khác.

Một than phiền lớn ngày nay là người nhà không còn lắng nghe nhau nữa. Con cái không lắng nghe cha mẹ, cha mẹ không còn lắng nghe con cái, vợ chồng không còn lắng nghe nhau nữa. Bạn và tôi tôi có nói lời lành để người nhà mình lắng nghe hay không? Trong những chuyện cần, bạn và tôi có nói đúng lúc, đúng lời và đúng luật không?

Như chúng ta sẽ nói trong kỳ kế tiếp, sâu xa lời nói là vấn đề của tấm lòng.
Bạn có thể cầu nguyện xin Chúa giúp mình có lời lành cho người thân một cách mới mẻ từ hôm nay, noi theo một lời cầu nguyện trong Thánh Kinh:

Hỡi Chúa là …Đấng cứu chuộc tôi,
Nguyện lời nói của miệng tôi,
Sự suy gẫm của lòng tôi được đẹp ý Ngài!”
(Thi thiên 19:14)
[1] Phỏng dịch một bài thơ ẩn danh.